Hà Nội triển khai 10 mô hình đưa chuẩn mực ứng xử vào đời sống

Sáng 21/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức Hội nghị phát động hưởng ứng thực hiện Quy tắc ứng xử, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh năm 2026, đồng thời phát động Cuộc thi trực tuyến “Văn hóa từ mỗi hành động”. Sau gần 10 năm triển khai Quy tắc ứng xử, thành phố ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội, song kết quả vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đặt ra. Vì vậy, định hướng trong giai đoạn mới là chuyển mạnh từ tuyên truyền chuẩn mực sang thực hành cụ thể, từ phát động phong trào sang tạo ra những thay đổi có thể nhìn thấy và duy trì bền vững.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long, việc xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh cần gắn với thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng thời phát huy các giá trị “Văn hiến – Bản sắc – Sáng tạo”. Hiệu quả của công tác này không chỉ được đo bằng số lượng chương trình hay hoạt động tuyên truyền mà phải thể hiện trong chất lượng đời sống hằng ngày, từ cách phục vụ tại công sở, ứng xử trong gia đình, môi trường học đường, quan hệ trong khu dân cư đến trách nhiệm của mỗi người trên không gian mạng.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Hà Nội triển khai 10 mô hình được xác định như những “không gian thực hành” cho văn hóa ứng xử. Các mô hình gồm tuyến phố, khu dân cư văn minh sáng – xanh – sạch – đẹp; công sở văn hóa – kỷ cương – trách nhiệm – tận tình – thân thiện; trường học thân thiện – nói lời hay, làm việc tốt – cảnh quan đẹp; thiết chế văn hóa – thể thao thân thiện – kết nối văn hóa cộng đồng; gia đình văn hóa – dòng họ văn minh – khu dân cư nghĩa tình; di tích, lễ hội văn minh – an toàn – hiện đại; thư viện mở – không gian đọc thanh lịch; người Hà Nội ứng xử đẹp trên không gian mạng; chợ văn minh – tiểu thương thân thiện; công dân xanh – hội nhập – thanh lịch, văn minh.

Điểm mới của năm 2026 là kết quả triển khai các mô hình sẽ được đánh giá bằng bộ tiêu chí và thang điểm cụ thể. Mỗi xã, phường lựa chọn từ một đến ba mô hình phù hợp với điều kiện thực tế, sau đó tổ chức tự đánh giá trên cơ sở hồ sơ minh chứng và kết quả thực hiện. Đến nay, toàn bộ 126 xã, phường cùng các cơ quan cấp thành phố đã ban hành kế hoạch và đăng ký mô hình phù hợp, tạo nền tảng để triển khai đồng bộ trên toàn địa bàn.

Để các mô hình đi vào thực chất, Hà Nội xác định trước hết phải đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu cũng như đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Mỗi cơ quan được yêu cầu bắt đầu từ cách thực hiện nhiệm vụ hằng ngày, trong đó chú trọng tinh thần trách nhiệm, thái độ tận tình, sự tôn trọng và chất lượng phục vụ người dân. Việc xây dựng văn hóa công sở vì vậy không chỉ dừng ở quy định hay khẩu hiệu mà phải được thể hiện thông qua từng hành vi cụ thể trong quá trình thực thi công vụ.

Các đơn vị, địa phương cũng phải tổ chức những mô hình đã đăng ký bằng nhiệm vụ cụ thể, phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ và rõ kết quả. Thành phố yêu cầu tránh triển khai theo hình thức hoặc chỉ tập trung hoàn thiện hồ sơ mà thiếu tác động thực tế. Vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và người dân được khuyến khích phát huy mạnh hơn trong quá trình tham gia, giám sát, duy trì và đánh giá hiệu quả của từng mô hình.

Công tác tuyên truyền sẽ được đổi mới theo hướng gần gũi và thuyết phục hơn, lấy những câu chuyện thật, hành động đẹp và cách làm hiệu quả làm trung tâm. Thay vì chỉ phổ biến các quy tắc, các đơn vị được khuyến khích giới thiệu những hành vi tử tế, cách ứng xử văn minh trong đời sống để tạo hiệu ứng lan tỏa, đồng thời kiên trì nhắc nhở và điều chỉnh những biểu hiện chưa phù hợp. Không gian mạng cũng được xem là một môi trường quan trọng cần hình thành các chuẩn mực ứng xử có trách nhiệm.

Cùng với các mô hình thực hành, Cuộc thi trực tuyến “Văn hóa từ mỗi hành động” được phát động nhằm khuyến khích người dân chia sẻ những video ngắn, câu chuyện văn hóa, hành vi ứng xử đẹp và sáng kiến thiết thực. Cuộc thi được định hướng trở thành một kênh lan tỏa cảm hứng và thúc đẩy hành động, thay vì chỉ là hoạt động truyền thông trong thời gian ngắn. Qua đó, những việc làm tích cực trong cộng đồng có thêm cơ hội được giới thiệu rộng rãi và nhân rộng.

Thành phố cũng yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm việc tự đánh giá và chấm điểm theo bộ tiêu chí, bảo đảm số liệu, hồ sơ minh chứng và kết quả kiểm tra thực tế thống nhất, trung thực. Các báo cáo phải hoàn thành đúng tiến độ để phục vụ công tác tổng hợp, đánh giá, biểu dương và nhân rộng những mô hình hiệu quả. Hội nghị tổng kết dự kiến được tổ chức vào tháng 12/2026.

Thông qua 10 mô hình thực hành và các hoạt động tuyên truyền đi kèm, Hà Nội hướng tới đưa những chuẩn mực ứng xử trở thành thói quen tự giác trong đời sống hằng ngày. Từ mỗi cơ quan thực hiện tốt hơn trách nhiệm phục vụ, mỗi gia đình xây dựng nếp sống đẹp đến từng người dân ứng xử có trách nhiệm với cộng đồng, những thay đổi nhỏ được kỳ vọng sẽ góp phần tạo nên môi trường sống văn minh, gìn giữ bản sắc và xây dựng hình ảnh người Hà Nội thanh lịch trong bối cảnh đô thị hiện đại.