Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực Hà Nội lần thứ 13: Những góc nhìn mới về di sản Thủ đô

Sự kiện do Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam phối hợp cùng Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội và Hội Nhiếp ảnh Nghệ thuật Hà Nội tổ chức. Đây là hoạt động được duy trì thường niên, tạo cơ hội để các nghệ sĩ nhiếp ảnh giới thiệu thành quả sáng tác, đồng thời góp phần đưa những hình ảnh giàu giá trị văn hóa của Hà Nội đến gần hơn với công chúng.

Với chủ đề “Hà Nội – Dấu ấn Di sản”, Liên hoan năm nay thu hút hơn 700 tác phẩm tham dự. Sau quá trình tuyển chọn và chấm giải, Hội đồng nghệ thuật lựa chọn 65 tác phẩm để trưng bày và 11 tác phẩm để trao giải.

Theo NSNA Trần Thị Thu Đông, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, việc lựa chọn 65 tác phẩm từ số lượng lớn tác phẩm dự thi cho thấy quá trình tuyển chọn diễn ra nghiêm túc và khắt khe.

Từ góc nhìn của nhiếp ảnh, di sản Hà Nội không chỉ được nhận diện qua những địa danh, công trình quen thuộc như Hoàng thành Thăng Long, Hội Gióng, Văn Miếu – Quốc Tử Giám hay nghệ thuật ca trù. Di sản còn hiện diện trong những ngôi đình, con phố, hàng cây, dòng sông, tà áo dài, khu chợ, lễ hội, những nghệ nhân và cả những khoảnh khắc đời thường của người dân Thủ đô.

Chính cách tiếp cận rộng mở này đã giúp nhiều tác phẩm tại Liên hoan vượt ra khỏi việc đơn thuần ghi lại các giá trị truyền thống. Các nghệ sĩ tập trung khai thác mối liên hệ giữa di sản với nhịp sống hiện tại, qua đó tạo nên hình ảnh một Hà Nội vừa quen thuộc, cổ kính, vừa năng động và không ngừng biến đổi.

NSNA Trần Thị Thu Đông nhận định, điểm đáng chú ý của Liên hoan năm nay là nhiều tác giả đã tìm kiếm sức sống của di sản trong đời sống đương đại. Di sản có thể xuất hiện trong những công trình kiến trúc cổ kính, nhưng cũng có thể được cảm nhận qua ánh mắt, nụ cười, sinh hoạt thường ngày của người dân. Đáng chú ý, sự tham gia của nhiều tác giả trẻ đã mang đến những cách tiếp cận và góc máy mới mẻ hơn về Hà Nội.

Tại lễ khai mạc, Ban Tổ chức đã trao 11 giải thưởng, gồm 1 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc, 3 Huy chương Đồng và 5 giải Khuyến khích.

Huy chương Vàng thuộc về tác phẩm “Hội Gióng đền Phù Đổng” của tác giả Lê Ngọc Tú.

Hai Huy chương Bạc được trao cho “Bay qua miền di sản” của tác giả Lê Đức Kim và “Lễ tế Khổng Tử tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám trường Đại học đầu tiên của Việt Nam” của tác giả Dương Thị Ngọc Chiến.

Ba Huy chương Đồng thuộc về các tác phẩm “Bánh tẻ của người Sơn Tây” của tác giả Hoàng Thị Hoan, “Hà Nội – Những dấu ấn còn lại với thời gian” của tác giả Trần Thu Hà và “Lễ hội đình Chèm” của tác giả Việt Nga.

Năm giải Khuyến khích được trao cho các tác phẩm “Toàn cảnh Bảo tàng Lịch sử quân sự” của tác giả Nguyễn Thị Kim Dung; “Điểm hẹn Long Biên (Du khách quốc tế lưu giữ khoảnh khắc trên cầu Long Biên lúc hoàng hôn)” của tác giả Trần Thu Hà; “Phụ nữ với làng nghề truyền thống” của tác giả Vũ Thị Thuý Hà; “Đền Sái trên đỉnh Thất Diệu Sơn” của tác giả Nguyễn Bình Quang và “Trái tim của Thủ đô” của tác giả Lê Ngọc Tú.

Chia sẻ về giải thưởng, tác giả Lê Ngọc Tú cho biết anh cảm thấy vui và tự hào khi bộ ảnh “Hội Gióng đền Phù Đổng” được trao Huy chương Vàng. Bộ ảnh được thực hiện trong hai năm 2025 và 2026, với nhiều lần tác nghiệp trong điều kiện thời tiết không thuận lợi.

Để ghi lại những khoảnh khắc đặc trưng của lễ hội, tác giả kết hợp sử dụng máy ảnh và flycam, nhiều lần trở lại hiện trường nhằm tìm kiếm những khuôn hình có tính khái quát nhưng vẫn giữ được những khoảnh khắc đặc sắc của lễ hội.

Lê Ngọc Tú cho biết anh lựa chọn Hội Gióng bởi ấn tượng với một lễ hội được cộng đồng gìn giữ và trao truyền qua hàng nghìn năm. Thông qua hệ thống nghi lễ, nghi thức và các trò diễn dân gian, lễ hội tái hiện truyền thuyết Thánh Gióng, đồng thời thể hiện những giá trị gắn với lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và sức mạnh chống giặc ngoại xâm của dân tộc.

Với tác giả, giải thưởng lần này là nguồn động viên để tiếp tục theo đuổi nhiếp ảnh, đồng thời tìm tòi thêm những cách thể hiện riêng về di sản và văn hóa Hà Nội.

Không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh những tác phẩm xuất sắc, Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực Hà Nội lần thứ 13 còn cho thấy cách di sản đang được nhìn nhận từ nhiều chiều cạnh trong đời sống hôm nay. Qua 65 tác phẩm được lựa chọn, Hà Nội hiện ra với nhiều lớp không gian, thời gian và những câu chuyện khác nhau, trong đó các giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, kết nối và kể lại bằng ngôn ngữ nhiếp ảnh đương đại.

Theo NSNA Trần Thị Thu Đông, phía sau mỗi khuôn hình được giới thiệu tại triển lãm là quá trình lao động bền bỉ của người nghệ sĩ: từ việc di chuyển, tìm kiếm địa điểm, chờ đợi ánh sáng đến lựa chọn thời điểm để ghi lại khoảnh khắc phù hợp.

Song song với triển lãm, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam cũng xây dựng một cuốn sách ảnh kỹ thuật số, tập hợp các tác phẩm được trưng bày và đoạt giải. Đây là một hình thức lưu trữ, giới thiệu và lan tỏa các sáng tác về Hà Nội đến đông đảo công chúng.

Triển lãm “Hà Nội – Dấu ấn Di sản” được tổ chức tại Trung tâm Văn hóa – Thông tin và Thể thao phường Hoàn Kiếm, khu vực vườn hoa Hàng Trống, số 42 Nhà Chung, Hoàn Kiếm, Hà Nội và kéo dài đến hết ngày 5/10/2026.

Ảnh: Tạp chí Điện tử Người Hà Nội