Hà Nội hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO vinh danh Danh nhân Tô Hiến Thành

Tô Hiến Thành là một trong những nhân vật tiêu biểu của triều Lý, được biết đến với năng lực quản trị đất nước, tư duy bảo vệ chủ quyền quốc gia và tinh thần đề cao pháp luật.

Tên tuổi của ông còn gắn với những phẩm chất nổi bật trong đạo đức công vụ như sự chính trực, liêm khiết và tinh thần đặt lợi ích của đất nước, Nhân dân lên trên lợi ích cá nhân.

Hướng tới kỷ niệm 850 năm ngày mất của Danh nhân Tô Hiến Thành (1179 – 2029), thành phố Hà Nội đang triển khai lộ trình xây dựng hồ sơ trình UNESCO cùng kỷ niệm và vinh danh ông.

Việc hướng tới sự ghi nhận của UNESCO không chỉ nhằm tôn vinh những đóng góp của Tô Hiến Thành trong lịch sử mà còn góp phần hệ thống hóa các luận cứ khoa học, pháp lý về di sản tư tưởng và những giá trị mà ông để lại.

Thông qua đó, những bài học về trách nhiệm, liêm chính, tinh thần phụng sự và đạo đức công vụ có thêm điều kiện được giới thiệu rộng rãi, phục vụ công tác giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay.

Đây cũng được xem là một trong những hoạt động góp phần bồi đắp nét đẹp thanh lịch, văn minh của người Hà Nội, đồng thời đưa những giá trị tiêu biểu của lịch sử Thăng Long – Hà Nội đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế.

Ở góc độ ngoại giao văn hóa, việc xây dựng hồ sơ còn mở ra cơ hội giới thiệu di sản lịch sử, văn hóa gắn với triều Lý, qua đó quảng bá hình ảnh một Hà Nội giàu truyền thống, hiếu khách và năng động.

Để hồ sơ đáp ứng các tiêu chí của UNESCO, một quy trình nghiên cứu chuyên sâu đang được triển khai với nhiều nội dung đồng bộ.

Thành phố đã thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ biên soạn chuyên trách, đồng thời tổ chức các đợt khảo sát thực địa tại Hà Nội, Hải Phòng, Ninh Bình và Thanh Hóa.

Các đợt khảo sát tập trung thu thập thông tin về hiện trạng di tích, hiện vật và nguồn tư liệu Hán Nôm có liên quan đến Danh nhân Tô Hiến Thành.

Những dữ liệu thu thập được tiếp tục được tổng hợp, phân tích và đối chiếu thông qua các hội thảo, tọa đàm khoa học cũng như hoạt động lấy ý kiến từ cộng đồng tại những địa phương đang lưu giữ di sản.

Quá trình này nhằm bảo đảm hồ sơ có cơ sở khoa học đầy đủ, phản ánh được nhiều góc nhìn và hạn chế tối đa những thiếu sót trong quá trình xây dựng nội dung.

Bộ hồ sơ dự kiến được thực hiện song ngữ Việt – Anh theo hướng dẫn của UNESCO.

Đi kèm hồ sơ chính là hệ thống phim tài liệu khoa học với thời lượng từ 5 đến 60 phút, album ảnh tư liệu gốc và ảnh bản quyền có chú thích song ngữ, kỷ yếu hội thảo, sách, tờ gấp cùng trang thông tin điện tử phục vụ công tác giới thiệu và quảng bá.

Bên cạnh hệ thống thư mục và báo cáo khảo sát thực địa, hồ sơ cũng tổng hợp các thư ủng hộ của nhà khoa học và tổ chức quốc tế nhằm bổ sung thêm những căn cứ thể hiện tầm ảnh hưởng của Danh nhân Tô Hiến Thành.

Lộ trình xây dựng hồ sơ được chia thành nhiều giai đoạn với các mốc thời gian cụ thể.

Trong năm 2026, các nội dung gồm xin chủ trương, thành lập bộ máy chuyên trách, khảo sát tư liệu, xây dựng lý lịch hồ sơ Danh nhân, thực hiện phim, ảnh, tư liệu, ấn phẩm, biên soạn hồ sơ song ngữ và tổ chức thẩm định cấp cơ sở dự kiến hoàn thành vào giữa tháng 10.

Sau đó, hồ sơ sẽ tiếp tục trải qua quá trình thẩm định ở cấp chuyên ngành và lấy ý kiến Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia.

Trên cơ sở đó, hồ sơ sẽ được trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, trước khi gửi chính thức tới UNESCO trước ngày 1/12/2026.

Từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục hiệu đính, bổ sung hồ sơ theo yêu cầu chuyên môn.

Song song với công việc kỹ thuật, các hoạt động ngoại giao văn hóa, triển lãm và vận động quốc tế cũng được triển khai, đồng thời theo dõi quá trình xem xét hồ sơ tại các kỳ họp của UNESCO.

Sau khi có nghị quyết chính thức, những hoạt động phát huy giá trị di sản dự kiến được triển khai trong năm 2028.

Các chương trình này sẽ là bước chuẩn bị cho lễ vinh danh và kỷ niệm 850 năm ngày mất Danh nhân Tô Hiến Thành vào năm 2029.

Để bảo đảm tiến độ và chất lượng hồ sơ, sự phối hợp giữa nhiều cơ quan, đơn vị được xác định là yếu tố quan trọng.

Các lĩnh vực văn hóa, ngoại giao, khoa học, thông tin – truyền thông cùng chính quyền những địa phương có di tích, công trình hoặc tư liệu liên quan đến Tô Hiến Thành sẽ cùng tham gia theo chức năng được giao.

Việc xây dựng hồ sơ trình UNESCO vì vậy không chỉ dừng ở mục tiêu tôn vinh một nhân vật lịch sử tiêu biểu, mà còn hướng tới việc khai thác và lan tỏa những giá trị tư tưởng, đạo đức và tinh thần phụng sự của Tô Hiến Thành trong đời sống đương đại.

Thông qua quá trình này, những giá trị văn hóa gắn với danh nhân được kỳ vọng tiếp tục đóng góp vào công tác giáo dục truyền thống, củng cố ý thức gìn giữ di sản và bồi đắp nét đẹp thanh lịch, văn minh của người Hà Nội.