Tin tức Thương hiệu Đời sống Ăn gì Du lịch Giải trí

Thế hệ lớn lên cùng smartphone và những nghịch lý của tuổi trẻ hiện đại

Lớn lên trong thời đại chỉ cần một chiếc điện thoại để kết nối với thế giới, thế hệ iGen có nhiều cơ hội tiếp cận thông tin và giao tiếp hơn trước, nhưng đồng thời cũng phải đối diện với những áp lực mới về cô đơn, lo âu, sức khỏe tinh thần và quá trình trưởng thành. Qua cuốn sách “iGen - Thế hệ Smartphone”, Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge sử dụng dữ liệu quy mô lớn để lý giải những thay đổi của thế hệ sinh ra giữa thập niên 1990 đến giữa thập niên 2000, đồng thời gợi mở cách nhìn ít phán xét hơn đối với người trẻ trong kỷ nguyên số.

“iGen – Thế hệ Smartphone” là công trình nghiên cứu tâm lý học và xã hội học tập trung vào iGen, thế hệ sinh từ giữa thập niên 1990 đến giữa thập niên 2000 và trưởng thành cùng smartphone, mạng xã hội. Dựa trên dữ liệu khảo sát hơn 11 triệu người trẻ cùng nhiều nghiên cứu tâm lý học, Jean M. Twenge phân tích những thay đổi trong cách thế hệ này học tập, giao tiếp, xây dựng các mối quan hệ, nhìn nhận bản thân và hình dung về tương lai.

Thay vì gắn người trẻ với những định kiến quen thuộc như thiếu kiên nhẫn, yếu đuối hay quá phụ thuộc vào công nghệ, tác giả đặt những biểu hiện của iGen trong tương quan với các thế hệ trước và môi trường xã hội đã thay đổi. Qua đó, cuốn sách chỉ ra một nghịch lý đáng chú ý: người trẻ ngày nay có xu hướng ít nổi loạn hơn, cởi mở hơn với sự khác biệt, nhưng đồng thời cũng dễ đối diện với cảm giác cô đơn, lo âu và những bất ổn về sức khỏe tinh thần.

Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Jean M. Twenge là việc sử dụng dữ liệu để lý giải sự khác biệt giữa các thế hệ thay vì dựa vào cảm nhận chủ quan. Khi điều kiện sống, cách cha mẹ nuôi dạy con cái, môi trường giáo dục và phương thức giao tiếp thay đổi, hành vi của người trẻ cũng biến đổi theo. Vì vậy, để hiểu iGen, không thể chỉ nhìn vào những gì họ làm khác thế hệ trước mà cần xem xét những yếu tố xã hội đã góp phần tạo nên những thay đổi đó.

Một trong những vấn đề nổi bật mà cuốn sách đề cập là nghịch lý giữa khả năng kết nối ngày càng lớn và cảm giác cô đơn ngày càng rõ rệt. Smartphone cho phép người trẻ liên tục giữ liên lạc với bạn bè, tiếp cận cộng đồng có cùng sở thích và thể hiện bản thân trên không gian mạng. Tuy nhiên, những tương tác trực tuyến không phải lúc nào cũng có thể thay thế được sự gần gũi hình thành từ những cuộc gặp gỡ và trò chuyện trực tiếp.

Khi thời gian dành cho màn hình tăng lên, thời gian dành cho những hoạt động giao tiếp ngoài đời có thể bị thu hẹp. Cùng lúc đó, mạng xã hội tạo ra môi trường mà người trẻ thường xuyên nhìn thấy hình ảnh về ngoại hình, thành công, đời sống và trải nghiệm của người khác, từ đó dễ rơi vào trạng thái so sánh bản thân. Những hình ảnh tưởng như hoàn hảo trên mạng có thể khiến một số người hoài nghi về giá trị của chính mình hoặc cảm thấy cuộc sống của bản thân kém hấp dẫn hơn so với những gì họ nhìn thấy trên màn hình.

Những lượt thích, bình luận hay lượng người theo dõi có thể tạo cảm giác được quan tâm nhưng chưa chắc mang lại sự đồng cảm thực sự khi một người gặp khó khăn. Một người có thể trò chuyện với rất nhiều người trên mạng nhưng vẫn thiếu một mối quan hệ đủ sâu để chia sẻ những vấn đề riêng tư. Tuy vậy, cuốn sách cũng cho thấy sẽ là phiến diện nếu quy toàn bộ những khó khăn về tâm lý của iGen cho công nghệ, bởi sức khỏe tinh thần còn chịu tác động từ gia đình, giáo dục và những biến đổi rộng lớn hơn của xã hội.

Bên cạnh câu chuyện về công nghệ và sức khỏe tinh thần, Jean M. Twenge còn phân tích xu hướng trưởng thành chậm hơn của người trẻ. Trong những gia đình có điều kiện sống tốt hơn và quy mô nhỏ hơn, cha mẹ thường có khả năng dành nhiều thời gian và nguồn lực để chăm sóc, bảo vệ con cái. Sự quan tâm ấy xuất phát từ tình yêu thương, nhưng nếu người trẻ ít có cơ hội tự giải quyết vấn đề, tự chịu trách nhiệm hoặc trải qua những va chạm cần thiết, quá trình hình thành tính độc lập có thể diễn ra chậm hơn.

Theo cách tiếp cận của cuốn sách, trưởng thành không chỉ được xác định bằng tuổi tác hay việc hoàn thành những cột mốc quen thuộc như đi làm, kết hôn hoặc ra ở riêng. Quan trọng hơn là khả năng tự đưa ra quyết định, chịu trách nhiệm với lựa chọn của bản thân và thích nghi với những biến động trong cuộc sống. Tuy nhiên, tác giả cũng không mặc nhiên xem việc trưởng thành muộn là dấu hiệu tiêu cực, bởi thời điểm kết hôn, lập gia đình hoặc bắt đầu cuộc sống tự lập còn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế và quan niệm sống của từng thế hệ.

Với 408 trang, “iGen – Thế hệ Smartphone” hướng đến nhiều nhóm độc giả, từ người trẻ, phụ huynh, giáo viên đến các nhà nghiên cứu và người làm công tác quản lý. Với lĩnh vực giáo dục, những phân tích về khả năng tập trung, giao tiếp trực tiếp và sức khỏe tinh thần có thể giúp giáo viên, nhà trường tìm kiếm cách tiếp cận phù hợp hơn với học sinh trong môi trường số. Đối với phụ huynh, cuốn sách cung cấp thêm dữ liệu để nhìn nhận những thay đổi của con cái trong mối liên hệ với môi trường mà chúng đang trưởng thành.

Với chính người trẻ, tác phẩm gợi mở cơ hội nhìn lại thói quen sử dụng công nghệ, nhận diện những áp lực đang tác động đến cuộc sống và đánh giá chất lượng các mối quan hệ của mình. Smartphone và mạng xã hội không nhất thiết phải bị xem như nguyên nhân duy nhất của những vấn đề hiện đại, nhưng việc sử dụng công nghệ theo cách nào, dành bao nhiêu thời gian cho màn hình và duy trì ra sao những mối quan hệ ngoài đời là những câu hỏi đáng được quan tâm.

Cuốn sách được xây dựng chủ yếu dựa trên các nghiên cứu về xã hội Mỹ, vì vậy những kết quả được đưa ra cần được tiếp nhận trong bối cảnh cụ thể thay vì áp dụng nguyên vẹn đối với thanh thiếu niên Việt Nam. Điều kiện gia đình, môi trường giáo dục và nền tảng văn hóa giữa hai xã hội có nhiều khác biệt. Dữ liệu khoa học có thể giúp nhận diện những xu hướng của cả một thế hệ, nhưng việc hiểu một cá nhân vẫn cần bắt đầu từ việc lắng nghe hoàn cảnh, trải nghiệm và những khó khăn cụ thể của người đó.

“iGen – Thế hệ Smartphone” vì thế không cố đưa ra một lời giải đơn giản cho tất cả những vấn đề của tuổi trẻ. Cuốn sách gợi mở một cách nhìn trong đó người trẻ được đặt vào bối cảnh xã hội mà họ đang sống thay vì bị đánh giá chỉ bằng những tiêu chuẩn của thế hệ trước. Phía sau những chiếc điện thoại luôn sáng màn hình và những cuộc trò chuyện liên tục trên mạng vẫn có thể là những áp lực khó chia sẻ, những nỗi lo chưa gọi được thành tên và sự lúng túng khi bước vào thế giới trưởng thành.

Thông điệp đáng chú ý mà cuốn sách gợi ra không phải là quay lưng với công nghệ, mà là tìm cách sống cùng công nghệ mà không để nó thay thế hoàn toàn những kết nối thật giữa con người. Khi smartphone đã trở thành một phần khó tách rời của đời sống hiện đại, điều cần thiết hơn là giúp người trẻ xây dựng khả năng tự chủ, duy trì các mối quan hệ lành mạnh và giữ được sự cân bằng giữa thế giới trực tuyến với những trải nghiệm ngoài đời.

Tiến sĩ Jean M. Twenge hiện giảng dạy tâm lý học tại Đại học Bang San Diego và có nhiều công trình nghiên cứu được đăng tải hoặc giới thiệu trên Time, USA Today, The New York Times và The Washington Post. Bà cũng là tác giả của nhiều đầu sách như “Generation Me: Why Today’s Young Americans Are More Confident, Assertive, Entitled – and More Miserable than Ever Before”, “The Narcissism Epidemic: Living in the Age of Entitlement” đồng tác giả với W. Keith Campbell và “The Impatient Woman’s Guide to Getting Pregnant”.

Chọn ngôn ngữ

You are accessing the website in Vietnamese language!
(Bạn đang truy cập website bằng ngôn ngữ Tiếng Việt!)

Select another language if you want to switch to
(Chọn ngôn ngữ khác nếu bạn muốn chuyển sang)