Hà Nội đặt mục tiêu 100% xã, phường có mô hình văn hóa, thể thao hiệu quả vào năm 2030

Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, UBND thành phố Hà Nội vừa phát động Phong trào thi đua “Mỗi xã, phường có mô hình hay, cách làm hiệu quả, phát huy hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở” giai đoạn 2026-2030. Phong trào được triển khai thường xuyên, sâu rộng trên toàn thành phố với mục tiêu khai thác hiệu quả hơn hệ thống nhà văn hóa, sân tập, không gian thể thao và các điểm sinh hoạt cộng đồng, đồng thời tạo thêm những mô hình phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân từng địa bàn.

Lực lượng tham gia phong trào được mở rộng tới nhiều nhóm khác nhau. Ở cấp tập thể có các sở, ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị – xã hội, chính quyền xã, phường, tổ dân phố, thôn, ban quản lý, câu lạc bộ và các đơn vị trực tiếp quản lý, khai thác điểm sinh hoạt văn hóa. Ở cấp cá nhân, phong trào ghi nhận sự tham gia của cán bộ, công chức, viên chức, người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở, nghệ nhân, huấn luyện viên, cộng tác viên, các hạt nhân phong trào cùng người dân và doanh nghiệp có đóng góp tích cực cho đời sống văn hóa, thể thao tại địa phương.

Phong trào được triển khai từ quý IV/2026 đến hết năm 2030. Giai đoạn cuối năm 2026 tập trung rà soát thực trạng, xác định nhu cầu của người dân và đăng ký mô hình phù hợp. Từ năm 2027, các mô hình chính thức được đưa vào vận hành, theo dõi và đánh giá định kỳ. Thành phố dự kiến tổ chức tôn vinh kết quả hằng năm vào tháng 12, đánh giá giữa kỳ trong năm 2028 và tổng kết toàn thành phố vào năm 2030.

Ngay trong quý IV/2026, tất cả xã, phường phải kiểm tra lại điều kiện cơ sở vật chất và nhu cầu sử dụng của cộng đồng để đăng ký ít nhất một mô hình hoặc cách làm, đồng thời xác lập những chỉ số ban đầu phục vụ việc đo lường. Mục tiêu đến cuối năm 2030 là 100% địa phương có tối thiểu một mô hình được công nhận từ mức hiệu quả trở lên, có kết quả rõ ràng, minh chứng thực tế và khả năng duy trì ổn định trong thời gian dài.

Quá trình đánh giá không chỉ dựa trên hồ sơ mà còn theo dõi trực tiếp những chỉ số như số buổi và số giờ hoạt động, số lượng câu lạc bộ được duy trì, lượt người tham gia, hiệu suất sử dụng không gian và trang thiết bị cũng như mức độ hài lòng của cộng đồng. Với lĩnh vực thể thao, thành phố chú trọng mở rộng cơ hội tập luyện an toàn, thường xuyên cho người dân và từng bước ứng dụng công nghệ vào quản lý. Từ năm 2027, những cách làm hiệu quả, tiết kiệm và có khả năng áp dụng rộng sẽ được lựa chọn để giới thiệu và nhân rộng trên toàn thành phố.

Để phát huy tốt hơn hệ thống thiết chế hiện có, Hà Nội triển khai nhiều nhóm giải pháp đồng bộ. Trước hết, các địa phương phải rà soát đầy đủ quỹ đất, nhà đa năng, sân tập, bể bơi, trang thiết bị, nguồn nhân lực và kinh phí, từ đó phân loại rõ những điểm hoạt động hiệu quả và chưa hiệu quả. Các trường hợp sử dụng sai mục đích phải được kịp thời chấn chỉnh, đồng thời lịch sinh hoạt và quy chế quản lý cần được công khai để người dân thuận tiện tiếp cận.

Các địa phương cũng được khuyến khích chủ động xây dựng những mô hình phù hợp với đặc điểm riêng như nhà văn hóa mở đa chức năng phục vụ học tập và kỹ năng số, điểm sinh hoạt liên thế hệ, không gian kết nối di sản với làng nghề, tủ sách cộng đồng, sân chơi xanh, điểm tập thể dục ngoài trời, mô hình chia sẻ cơ sở vật chất trường học ngoài giờ hay các lớp phòng chống đuối nước cho trẻ em. Bên cạnh đó là những câu lạc bộ tự quản, môn thể thao dân tộc, trò chơi dân gian và các loại hình nghệ thuật đặc trưng của Hà Nội như chèo, ca trù, múa rối kết hợp với chuyển đổi số để công khai lịch hoạt động.

Một trong những mục tiêu quan trọng là khắc phục tình trạng nhà văn hóa hoặc điểm sinh hoạt cộng đồng được đầu tư nhưng ít hoạt động hoặc sử dụng mang tính hình thức. Theo đó, thời gian mở cửa có thể được mở rộng vào buổi tối và ngày nghỉ cuối tuần, đồng thời tăng tần suất tổ chức hội thi, giải đấu, lớp truyền dạy và các hoạt động cộng đồng. Người dân cũng được khuyến khích trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến, cùng quản lý và giám sát chất lượng phục vụ của các thiết chế tại địa bàn.

Về nguồn lực, ngân sách nhà nước tiếp tục được ưu tiên cho việc bảo trì và duy trì những trang thiết bị thiết yếu, song song với đẩy mạnh xã hội hóa trên nguyên tắc minh bạch và đúng quy định pháp luật về tài sản công. Thành phố khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân cùng tham gia đóng góp nhưng yêu cầu mọi nguồn lực huy động phải hướng đến mục tiêu phục vụ cộng đồng, tránh làm thay đổi công năng hoặc tính chất của thiết chế văn hóa, thể thao công cộng.

Chuyển đổi số cũng được đưa vào quá trình vận hành thông qua các nền tảng công khai lịch hoạt động, hỗ trợ đăng ký sử dụng, thống kê tương tác và khảo sát mức độ hài lòng của người dân. Công nghệ đồng thời được sử dụng để quảng bá các hoạt động, giá trị văn hóa bản địa và những mô hình tiêu biểu trên môi trường mạng, từ đó mở rộng khả năng tiếp cận của cộng đồng.

Để đánh giá khách quan, thành phố áp dụng thang điểm 100 với 7 nhóm tiêu chí. Tính phù hợp và đúng quy định được chấm tối đa 15 điểm; tính mới, sáng tạo 15 điểm; hiệu quả khai thác không gian và thiết chế 20 điểm; hiệu quả xã hội và tác động cộng đồng 20 điểm; sự tham gia và mức độ hài lòng của người dân 10 điểm; nguồn lực và tính bền vững 10 điểm; khả năng nhân rộng 10 điểm. Trong đó, nhóm tiêu chí về hiệu quả khai thác thiết chế và tác động cộng đồng đều phải đạt tối thiểu 10/20 điểm.

CLB dưỡng sinh Thụy Phương (phường Đông Ngạc) đã lan tỏa phong trào thể dục dưỡng sinh trong cộng đồng người cao tuổi trên địa bàn.

Những mô hình đạt từ 85 đến 100 điểm và đáp ứng đầy đủ các điều kiện bắt buộc sẽ được xếp loại tiêu biểu, ưu tiên nhân rộng. Mô hình đạt từ 70 đến dưới 85 điểm được xếp loại hiệu quả và được tính hoàn thành chỉ tiêu; từ 50 đến dưới 70 điểm được xác định đạt yêu cầu nhưng cần tiếp tục hoàn thiện và chưa được tính hoàn thành chỉ tiêu. Các trường hợp dưới 50 điểm hoặc không đạt mức điểm tối thiểu ở những nhóm tiêu chí bắt buộc sẽ không được công nhận.

Mỗi mô hình phải được vận hành trên thực tế ít nhất ba tháng trước khi đưa vào đánh giá. Chính quyền xã, phường chịu trách nhiệm tự chấm điểm, thu thập hồ sơ và minh chứng, sau đó cơ quan chuyên môn về văn hóa, thể thao cấp thành phố sẽ thẩm định, kiểm tra thực địa và đề xuất công nhận kết quả. Kết quả này sẽ là căn cứ xét khen thưởng hằng năm và lựa chọn những mô hình hiệu quả để tiếp tục nhân rộng.

Thông qua phong trào, Hà Nội hướng tới khai thác tốt hơn hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao đã được đầu tư, đồng thời chuyển trọng tâm từ việc chỉ có cơ sở vật chất sang nâng cao chất lượng hoạt động thực tế. Việc lấy số lượng người tham gia, hiệu quả sử dụng, tác động cộng đồng và sự hài lòng của người dân làm thước đo được kỳ vọng giúp các nhà văn hóa, sân chơi và không gian thể thao cơ sở trở thành những điểm sinh hoạt thường xuyên, thiết thực và gắn bó hơn với đời sống của cộng đồng.