Mùa hè Hà Nội ăn gì?

Nó đổ xuống như đổ lửa, từ lúc chín giờ sáng đến tận năm giờ chiều, bẹp dí mọi thứ xuống mặt đường nhựa bốc hơi ngùn ngụt. Trong cái nóng ấy, chuyện ăn uống trở nên phức tạp hơn người ta tưởng, không phải ăn gì cũng được, không phải lúc nào cũng ổn.

Người Hà Nội vốn ưa ăn nóng. Phở, bún riêu, bánh cuốn chan nước dùng bốc khói, đó là thứ ngôn ngữ ẩm thực mà thành phố này nói suốt mấy trăm năm. Nhưng vào mùa hè, cái logic ấy bị đảo lộn. Ngồi trước bát phở lúc mười hai giờ trưa, trời 39 độ, mồ hôi chảy trước khi đũa chạm vào sợi bánh, đó không còn là trải nghiệm ăn uống nữa, đó là thử thách sinh tồn.

Vì thế mà người Hà Nội, qua nhiều thế hệ, đã tìm ra cách thích nghi riêng của mình.

Buổi sáng sớm vẫn là của phở, của bún. Khi trời còn mát, từ sáu đến tám giờ, những quán bún bò, phở gà chật ních người, ăn nóng lúc này còn có lý, còn dễ chịu. Nhưng qua chín giờ, khi nắng bắt đầu ngấm vào tường gạch, người ta chuyển sang thứ khác.

Bún bò Nam Bộ là một trong những phát kiến hay nhất của ẩm thực Hà Nội mùa hè. Không nước dùng, không hơi nóng bốc lên mặt, chỉ là bún trộn với nước mắm chua ngọt, thịt bò xào vừa chín tới, lạc rang giòn, rau sống đủ loại. Ăn xong không thấy no nặng, không đổ mồ hôi, lại đủ no để làm việc buổi chiều. Đó là lý do món này xuất hiện ở khắp nơi, từ quán vỉa hè Hoàn Kiếm đến căng tin công sở Cầu Giấy.

Nộm hoa chuối cũng vậy. Hoa chuối thái sợi mỏng, trộn tôm thịt, chan nước chua cay — cái vị thanh của nó như một cái tát nhẹ vào giác quan, tỉnh người ra giữa cơn uể oải buổi trưa. Canh chua cá dù ăn nóng nhưng vị me, cà chua, dứa lại kích thích tiêu hóa theo cách mà không loại nước giải khát công nghiệp nào làm được.

Nhưng nếu phải chọn một thứ tượng trưng cho mùa hè Hà Nội, đó không phải món ăn, đó là bát chè.

Chè đỗ đen đá bào. Chè thập cẩm. Chè bưởi. Chúng xuất hiện từ khoảng hai giờ chiều, khi nắng đang ở đỉnh điểm gay gắt nhất, bán trước cổng trường, bán ở góc phố, bán trên những chiếc xe đẩy mà người bán có khi đã đứng đúng chỗ đó hai mươi năm. Một bát chè đá bào lúc ba giờ chiều, ngồi trên chiếc ghế nhựa con dưới gốc cây bang, đó là thứ hạnh phúc rất Hà Nội, không cầu kỳ, không cần lý do.

Nước mía vắt chanh, sinh tố rau má, nước dừa, ba thứ này len lỏi vào mọi ngóc ngách của Hà Nội mùa hè. Không phải vì chúng sang trọng hay thời thượng, mà vì chúng làm đúng một việc: giải nhiệt. Cơ thể mất nước dưới nắng, cần bù lại nhanh, và những thứ đó làm được điều đó tốt hơn bất kỳ lon nước ngọt nào.

Buổi tối, khi trời dịu xuống còn ba mươi mấy độ, mà người Hà Nội gọi là “mát”, lại là lúc của những xe ngô nướng mỡ hành quanh hồ Tây. Mùi hành phi thơm lừng trong gió chiều, bắp ngô nướng vàng ươm, ăn vừa thổi vừa hóng gió, cái cảm giác đó không thể mua được ở bất kỳ nhà hàng máy lạnh nào.

Mùa hè Hà Nội khắc nghiệt, nhưng người ta vẫn ăn ngon. Không phải vì họ không thấy nóng, mà vì họ đã học được cách ăn theo mùa, ăn theo nhịp của thành phố. Đó là thứ khôn ngoan tích lũy qua nhiều thế hệ, không có trong sách vở, chỉ có trong ký ức vị giác của người lớn lên ở đây.

Đây rồi, có đủ nội dung rồi.

“Hà Nội chuyển động”: tên mới, nhịp mới

Từ hôm nay, khán giả quen với chương trình “Thời sự đặc biệt” của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội sẽ thấy một tên gọi khác xuất hiện trên màn hình: “Hà Nội chuyển động”. Sự thay đổi này không chỉ là chuyện đặt lại cái tên, nó đánh dấu một bước chuyển trong cách một chương trình thời sự chính luận tự định vị mình.

Chương trình ra mắt ngày 22-2-2026, mùng 6 Tết Bính Ngọ, với chủ đề “Đi trước, đi đầu, vì nhân dân phục vụ”. Ban đầu chỉ phát một số mỗi tuần, nhưng sức hút đến nhanh hơn dự tính. Tần suất tăng dần, hai rồi ba số mỗi tuầ, cho đến giữa tháng 3-2026 thì chuyển hẳn sang phát sóng hằng ngày, mỗi số kéo dài 60 đến 90 phút trong khung giờ 19h đến 20h.

Điều khiến chương trình tạo được chỗ đứng không phải là tốc độ, mà là cách tiếp cận. Thay vì đọc tin theo lối truyền thống, “Thời sự đặc biệt” chọn đi sâu, phân tích các vấn đề lớn của thành phố qua tọa đàm chuyên sâu, phóng sự hiện trường, kết nối trực tiếp với cơ sở. Những chủ đề như Nghị quyết số 02-NQ/TW về phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, Luật Thủ đô năm 2026, hay quy hoạch tầm nhìn 100 năm được mổ xẻ nhiều chiều. Bên cạnh đó là những vấn đề sát với đời sống người dân hơn: giải phóng mặt bằng, đường sắt đô thị, cải tạo chung cư cũ, chuyển đổi số, y tế cơ sở.

Tên gọi “Hà Nội chuyển động”, theo lý giải của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, muốn phản ánh đúng hơn cái nhịp của thành phố lúc này, năng động, đổi mới, không đứng yên. Chương trình vẫn giữ nguyên khung giờ và tần suất phát sóng, vẫn lên kênh 1 truyền hình và FM 96, vẫn đăng song song trên hanoimoi.vn và các nền tảng số, vẫn tổng hợp lại trên báo in ngày hôm sau.

Hơn ba tháng từ lúc ra mắt đến lúc đổi tên, không dài, nhưng đủ để chương trình tự chứng minh mình có khán giả. Phần còn lại là giữ được điều đó.

PV