Cuốn sách gợi mở tư duy và cách làm việc trong thời đại trí tuệ nhân tạo

Dày gần 200 trang, “Cán bộ số – Công chức số” được xây dựng như một cuốn cẩm nang về tư duy và kỹ năng làm việc trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong môi trường công sở.

Ngay từ đầu, tác giả Nguyễn Đắc Tình xác định cuốn sách không đi theo hướng hướng dẫn sử dụng AI bằng những thao tác cụ thể như bấm nút nào, nhập câu lệnh gì hay lựa chọn tính năng ra sao.

Thay vì tập trung vào những công cụ có thể nhanh chóng thay đổi theo thời gian, nội dung sách hướng người đọc đến những vấn đề nền tảng và có tính lâu dài hơn như cách xác định yêu cầu công việc, hình dung rõ sản phẩm đầu ra, kiểm tra độ chính xác của thông tin, bảo vệ dữ liệu và chịu trách nhiệm với kết quả được tạo ra.

Từ thực tế AI đã hiện diện ngày càng rõ trong môi trường làm việc, tác giả nhận diện hai xu hướng thường gặp.

Một bộ phận lựa chọn né tránh công nghệ, tiếp tục xử lý công việc theo cách truyền thống; trong khi ở chiều ngược lại, có người lại quá phụ thuộc vào AI, sử dụng gần như nguyên trạng những nội dung máy tạo ra mà không thực hiện bước kiểm tra cần thiết.

Thay vì nghiêng về một trong hai cách tiếp cận này, tác giả đề xuất hướng sử dụng cân bằng hơn.

AI có thể hỗ trợ con người tổng hợp dữ liệu, soạn thảo văn bản và xử lý thông tin nhanh hơn, qua đó giảm đáng kể áp lực công việc.

Một văn bản có thể được AI tạo ra chỉ trong vài phút, nhưng việc nội dung đó có chính xác, phù hợp với bối cảnh hay đáp ứng đúng yêu cầu công việc hay không vẫn cần đến sự đánh giá của con người.

Một thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh trong sách là việc AI tạo ra sản phẩm không đồng nghĩa với việc AI chịu trách nhiệm cho sản phẩm đó.

Người sử dụng công nghệ vẫn là chủ thể phải kiểm tra, đối chiếu thông tin và đưa ra quyết định cuối cùng về việc có sử dụng kết quả do AI hỗ trợ hay không.

Cuốn sách cũng xây dựng một lộ trình gồm 5 bậc: công dân, công dân số, cán bộ số, quản lý số và lãnh đạo số.

Cách phân chia này giúp người đọc dễ hình dung vị trí của mình trong quá trình thích ứng với môi trường số.

Theo đó, không nhất thiết tất cả mọi người đều phải hướng ngay tới cấp độ cao nhất, mà quan trọng hơn là xác định được mình đang ở đâu và công nghệ có thể hỗ trợ tốt hơn cho công việc hiện tại như thế nào.

Đi cùng lộ trình này là 6 nguyên lý cốt lõi liên quan đến trách nhiệm, tư duy, tốc độ, kiểm chứng, dữ liệu và quy trình.

Đây cũng là nhóm nội dung được tác giả xây dựng theo hướng không phụ thuộc vào một phần mềm hay phiên bản AI cụ thể, từ đó có khả năng duy trì giá trị ngay cả khi công nghệ tiếp tục thay đổi nhanh chóng.

Tác giả Nguyễn Đắc Tình có hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực công nghệ và nghiên cứu AI.

Từ đầu năm 2026, anh chuyển sang công tác tại một cơ quan quản lý nhà nước chuyên môn của thành phố Hà Nội, trực tiếp tham gia các công việc liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và an toàn thông tin.

Song song với đó là các nhiệm vụ tham mưu, tổng hợp và xử lý văn bản trong môi trường hành chính.

Những kinh nghiệm tích lũy trong quá trình làm việc ở cả lĩnh vực công nghệ và khu vực hành chính được tác giả chắt lọc vào nội dung cuốn sách.

Chính sự chuyển dịch giữa hai môi trường này tạo nên một góc nhìn riêng cho “Cán bộ số – Công chức số”.

Các vấn đề về AI không chỉ được tiếp cận dưới góc độ kỹ thuật, mà còn được đặt vào những tình huống công việc cụ thể như tổng hợp thông tin, lập báo cáo, thống kê, soạn thảo và rà soát văn bản.

Tuy nhiên, do xuất phát chủ yếu từ thực tiễn công việc hành chính, nội dung sách tập trung nhiều hơn vào cấp độ thực hiện và quản lý công việc.

Những vấn đề thuộc tầng chính sách và chiến lược được đề cập ít hơn.

Dù vậy, với định hướng hướng tới việc thay đổi thói quen làm việc từ những nhiệm vụ thường ngày, đây vẫn là cách tiếp cận phù hợp với đối tượng độc giả mà cuốn sách hướng đến.

Trong bối cảnh máy móc ngày càng có khả năng xử lý khối lượng thông tin lớn với tốc độ cao, vai trò của con người không vì thế bị thu hẹp.

Ngược lại, giá trị của con người càng thể hiện rõ ở khả năng đặt đúng câu hỏi, nhận diện đúng vấn đề, kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm với quyết định cuối cùng.

Các nguyên tắc về sử dụng AI có trách nhiệm, bảo đảm tính chính xác của thông tin và xây dựng quy trình làm việc hợp lý được đề cập trong cuốn sách không chỉ phù hợp với khu vực hành chính mà còn có thể áp dụng tại nhiều môi trường làm việc khác, nơi AI đang dần trở thành một công cụ quen thuộc trong công việc hằng ngày.