Hà Nội đề xuất hỗ trợ tối đa 10 triệu đồng mỗi năm cho thôn, tổ dân phố thực hiện hương ước
UBND thành phố Hà Nội đã hoàn thiện Tờ trình và dự thảo Nghị quyết trình HĐND Thành phố xem xét ban hành quy định về mức chi hỗ trợ kinh phí cho công tác xây dựng, sửa đổi và thực hiện hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư. Chính sách được xây dựng trên cơ sở các quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, Luật Thủ đô cùng Nghị định số 61/2023/NĐ-CP của Chính phủ.
Trong đời sống cộng đồng, hương ước và quy ước được xem là một dạng “pháp luật mềm”, giúp cụ thể hóa những nguyên tắc ứng xử phù hợp với đặc điểm từng khu dân cư. Các nội dung thường gắn với giữ gìn trật tự, bảo vệ môi trường, xây dựng tình làng nghĩa xóm, phát huy dân chủ và trách nhiệm của người dân trong cộng đồng. Việc bổ sung nguồn kinh phí hỗ trợ được kỳ vọng tạo điều kiện để các thôn, tổ dân phố xây dựng và thực hiện những quy định này bài bản, thực chất hơn.
Hiện toàn thành phố Hà Nội có 2.793 thôn, tổ dân phố và 100% đã hoàn thành việc ban hành hương ước, quy ước. Kết quả này tạo nền tảng quan trọng cho hoạt động tự quản tại cơ sở, song thực tế cho thấy đội ngũ cán bộ ở nhiều địa bàn vẫn gặp khó khăn khi phải đảm nhiệm khối lượng công việc lớn trong khi chưa có nguồn kinh phí chuyên biệt phục vụ quá trình xây dựng, lấy ý kiến, in ấn, tuyên truyền và tổ chức thực hiện.

Trước đây, nguồn lực dành cho các hoạt động này phần lớn dựa vào khả năng tự cân đối hoặc sự đóng góp hạn chế của cộng đồng, khiến một số nơi còn khó triển khai thường xuyên và sâu rộng. Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, nhiều đơn vị hành chính được sắp xếp lại và quy mô thôn, tổ dân phố có sự thay đổi, yêu cầu rà soát, chuẩn hóa nội dung hương ước, quy ước cũng trở nên cấp thiết hơn để phù hợp với đặc điểm dân cư và đời sống văn hóa của từng địa bàn.
Theo dự thảo, mức hỗ trợ đầu tiên áp dụng cho trường hợp xây dựng mới hoặc thay thế hương ước, quy ước. Mỗi thôn hoặc tổ dân phố được hỗ trợ tối đa 5 triệu đồng cho một lần thực hiện. Khoản kinh phí này có thể sử dụng cho việc biên soạn, chỉnh lý dự thảo, sao in phiếu lấy ý kiến gửi đến các hộ gia đình, tổ chức họp Tổ soạn thảo và hội nghị cộng đồng dân cư trước khi hoàn thiện nội dung.
Đối với trường hợp cần sửa đổi, bổ sung hương ước hoặc quy ước, mức hỗ trợ tối đa được đề xuất là 3 triệu đồng cho mỗi thôn, tổ dân phố trong một lần phát sinh nhiệm vụ. Nguồn kinh phí phục vụ các công việc như rà soát nội dung, in ấn dự thảo, tổ chức lấy ý kiến và hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận sau khi điều chỉnh.
Mức hỗ trợ cao nhất được đề xuất dành cho công tác tổ chức thực hiện hương ước, quy ước hằng năm, với tối đa 10 triệu đồng cho một thôn hoặc tổ dân phố trong một năm. Kinh phí này có thể được sử dụng cho các hoạt động tuyên truyền, sao in tài liệu, niêm yết nội dung công khai, tổ chức họp đánh giá định kỳ và khen thưởng những cá nhân, tập thể có đóng góp tích cực trong quá trình thực hiện.
Dự thảo đồng thời đặt ra nguyên tắc quản lý kinh phí chặt chẽ. Các mức nêu trên chỉ là mức trần tối đa, không đồng nghĩa với việc tất cả thôn, tổ dân phố đều được cấp đủ số tiền này một cách tự động. Việc hỗ trợ phải căn cứ vào nhiệm vụ thực tế, kế hoạch triển khai, dự toán được phê duyệt và hồ sơ, chứng từ hợp lệ theo quy định.
Khoản kinh phí từ ngân sách chỉ mang tính hỗ trợ một phần, không thay thế hoàn toàn trách nhiệm tự bảo đảm nguồn lực của cộng đồng dân cư. Dự thảo cũng không cho phép hỗ trợ trùng lặp từ nhiều nguồn ngân sách cho cùng một nội dung, đồng thời nghiêm cấm sử dụng khoản tiền này để đặt ra các mức phạt hoặc chi tiêu vượt quá tiêu chuẩn, định mức được quy định.
Nếu tính theo kịch bản toàn bộ 2.793 thôn, tổ dân phố đều được hưởng mức hỗ trợ tối đa, nhu cầu kinh phí cho công tác tổ chức thực hiện hương ước, quy ước hằng năm vào khoảng 27,93 tỷ đồng. Kinh phí cho xây dựng mới hoặc thay thế có thể lên tới khoảng 13,96 tỷ đồng, trong khi phần dành cho sửa đổi, bổ sung tối đa khoảng 8,37 tỷ đồng.
Tuy nhiên, đây chỉ là phương án khái toán theo mức tối đa. Nhu cầu ngân sách thực tế sẽ phụ thuộc vào số lượng nhiệm vụ phát sinh ở từng địa phương, được UBND cấp xã tổng hợp và trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Cách phân bổ này nhằm tránh tình trạng cấp kinh phí dàn trải, đồng thời bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng nhu cầu và có hiệu quả.
Trong quá trình triển khai, UBND thành phố Hà Nội sẽ chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra và giải trình theo quy định của Luật Thủ đô. Thường trực HĐND Thành phố, các Ban, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND có trách nhiệm giám sát việc thi hành, trong khi Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội được mời phối hợp tuyên truyền và tham gia giám sát cộng đồng.
Dự thảo Nghị quyết dự kiến được HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII xem xét tại kỳ họp cuối năm 2026. Nếu được thông qua và có hiệu lực, chính sách sẽ bổ sung thêm nguồn lực tài chính cho hoạt động xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước, qua đó hỗ trợ các khu dân cư nâng cao chất lượng tự quản, củng cố nếp sống văn minh và tăng sự tham gia của người dân vào các công việc chung của cộng đồng.
Việc hỗ trợ kinh phí cũng được kỳ vọng giúp hương ước, quy ước không chỉ dừng ở những văn bản được ban hành đầy đủ về thủ tục mà thực sự đi vào đời sống. Khi có nguồn lực dành cho tuyên truyền, lấy ý kiến, đánh giá và tổ chức thực hiện thường xuyên, những quy tắc cộng đồng có thể trở thành công cụ thiết thực hơn trong việc giữ gìn trật tự, bảo vệ môi trường, xây dựng tình đoàn kết và góp phần định hình hình ảnh Hà Nội thanh lịch, văn minh, hiện đại.
Tiếng Việt
English
日本語